انتخاب روش تلفیق اطلاعات
روشهاي مختلفي براي تلفيق لايههاي اطلاعاتي در اكتشاف معادن و پيدا كردن احتمال كانهزايي وجود دارد. به طور كلي اين روشها بر پايه دادهها (داده محور) و يا بر پايه مدلهاي مفهومي كانيسازي و دانش كارشناسی (کارشناس محور) ميباشند. آنچه كه در تعيين محدودههاي داراي پتانسيل بالاي ذخاير معدني حائز اهميت است، استفاده صحيح و دقيق از تمامي دادههاي موجود ميباشد.
در روش وزندهي به دادهها هيچ محدوديتي در تعداد لايههاي اطلاعاتي وجود ندارد و كليه اطلاعات مرتبط و مؤثر در شناخت ذخاير معدني ميتوانند مورد ارزيابي قرار گيرند. در اين روش دادهها پس از بررسي و پردازش به صورت لايههاي اطلاعاتي ارزشدهي شدة دوتايي يا چندتايي طبقهبندي شده و آماده تحليل نهايي ميگردند و در نهايت خروجي به صورت يك لايه اطلاعاتي ارائه ميشود. در روشهاي متكي بر مدل مفهومي كانيسازي و نظر كارشناسي، دادههايي كه به نظر كارشناسان داراي ارزش هستند پس از تحليل و بررسي به صورت لايههاي اطلاعاتي جديد تعيين ميگردند.
در تلفيق به روش متكي بر دادهها و دانش كارشناسي، لايههاي اطلاعاتي كه توسط كارشناس تعيين ميگردند به صورت لايههاي اطلاعاتي هم ارزش و يا داراي ارزش بالاتر به لايههاي اطلاعاتي متكي بر دادهها اضافه ميگردند. در ذيل روشهاي مختلف تلفيق اطلاعات، تشريح و روش (روشهاي) مناسب براي تلفيق اطلاعات اكتشافي در سيستم اطلاعات جغرافيايي پيشنهاد ميگردد. روشهاي متداول تلفيق اطلاعات اكتشاف ذخاير معدني شامل موارد زير ميباشند: (Bonham-Carter, 1994):
Boolean Logic Model (مدل منطقی بولین)
Weight of Evidence Model (مدل نشانههای وزندار)
Index Overlay Model (مدل تلفیق اندیسها)
Fuzzy Logic Method (روش منطق فازی)
در روش بولين، با استفاده از عملگرهاي AND و OR منطقي، لايههاي اطلاعاتي مختلف كه به صورت باينري هستند، تلفيق ميگردند. در اين روش امكان وزندهي دادهها وجود ندارد و دانش كارشناسي را نميتوان دخالت داد. روش دوم، روش مدل نشانههاي وزندار (Weights of Evidence Model) ميباشد. در اين روش بعد از تعيين فاكتورهاي تشخيص ذخاير معدني، با استفاده از نشانهها و انديسهاي معدني (نقاط كنترل) و روشهاي آماري كه در آنها از قانون بيز (Baysian Theory) استفاده ميشود، لايههاي اطلاعاتي مورد نظر وزندهي و تلفيق ميگردند. در روش فوق، دانش كارشناسي در تعيين فاكتورهاي تشخيص ذخاير معدني داراي نقش مهمي ميباشد.
روش منطق فازي (Fuzzy Logic) كه تا حدودي مشابه روش نشانههاي وزندار ميباشد روشي است كه در آن لايههاي مختلف با موضوعات مختلف وزندهی شده و دانش كارشناسي در آن داراي بيشترين نقش ميباشد. اين روش كه هم وابسته به مدلهاي مفهومي كانيسازي و هم وابسته به اطلاعات مورد تفسير ميباشد، مناسبترين روش در تلفيق لايههاي اطلاعاتي جهت مشخص نمودن مناطق دارای پتانسیل در اين پروژه تشخیص داده شد. در روش فازي با توجه به مدل مفهومي كانسار مورد نظر و دانشكارشناسي، براي هر يك از فاكتورهاي كنترلكننده كانيسازی بار (وزن) خاصي تعيين ميشود. در اين روش به منظور تعيين زونهاي داراي پتانسيل كانيسازي، فاكتورهاي مذكور تلفيق ميگردند و در نهايت محدوده های پيشنهادي تعيين ميشود.
همانگونه كه ذكر گرديد در روش فازي، فاكتورهاي كنترلكننده كانيسازي از جمله آلتراسيونها، سنگهاي ميزبان، ساختارها، آنوماليهاي ژئوشيمي و آنوماليهاي ژئوفيزيك تعيين ميگردد و به هر لايه اطلاعاتي (عضو فازي) وزن خاصي بين صفر تا يك بسته به اهميت آن داده ميشود. عدد يك نشان دهنده عضو فازي كامل و عدد صفر نشان دهنده عدم وجود عضو فازي ميباشد. در بعضي از لايهها، توجه به محدوده تأثير آنها (شواهد كانيسازي در اطراف عارضه) ممكن است تا چندين متر از لايه مورد نظر با توجه به شعاع تأثير وزندهي شوند. بنابراين در نقشه نهايي، هر پيكسل يا مكان خاص، تابعي از پيكسلهاي متناظر (مكانهاي خاص) در لايههاي ورودي ميباشد. بعد از تعيين وزن فاكتورهاي تشخيص كانيسازي، طبق الگوهاي موجود، لايههاي اطلاعاتي مورد نظر تلفيق ميگردند.
برگرفته از وبلاگ دنیای ژئوماتیکس
